Verzamelingen •  Europa  


De geschiedenis van het masker in Europa begint in het late Paleolithicum en gaat voort tijdens de Oudheid en de middeleeuwen. Muurschilderijen, verhalen uit de Oudheid en de hekelschriften van de kerkvaders getuigen daarvan. Vandaag is het masker nog altijd levendig en wordt het gebruikt ter gelegenheid van winterfeesten, die vaak ter ere van een heilige worden georganiseerd, gedurende carnavals die voor de Vasten worden gevierd, bij meer punctuele gebeurtenissen (begrafenissen, transhumance enzovoort) of in het kader van toneelopvoeringen (Commedia dell’Arte).
Hoewel elke traditie uniek is, kan men in Europa bij nader inzien overeenkomsten ontdekken, bijvoorbeeld aangaande de figuren (Beren, Geiten, Paren, Duivels enzovoort), de maskeraden (vuur, elementen uit de landbouwwerken, huwelijk enzovoort) en de materialen (vel, bellen, stro enzovoort). De voorliefde voor één of ander van deze elementen hangt af van de geschiedenis, van het landschap en van de activiteiten van de mensen die in de verschillende regio’s leven : bellen en vellen voor de herders, stro en maskeraden geïnspireerd door de landbouw bij de boeren, edele materialen (veren, spiegels enzovoort) in de burgerlijke steden enzovoort. Bepaalde omstandigheden kunnen ook door “invoer“ worden verklaard : de maskerade van de Berenleider heeft zich langs de routes van de rondreizende goochelaars ontwikkeld. Een soortgelijk geval is dat van de figuren van de Commedia dell’Arte die men op tal van plaatsen terugvindt.

Omdat het museum zich in Binche bevindt en het carnaval van Binche het uitgangspunt voor het onderzoek van maskertradities door het museum was, neemt dit carnaval een bijzondere plaats in. Het begint zes weken vóór de “vette dagen” en bereikt zijn hoogtepunt op Vastenavond wanneer de Gilles op straat komen. Binche is altijd trots op zijn Gilles, of ze nu ‘s morgens met hun „ramon“ (klein bezem) en hun wasmasker uitgedost zijn, ‘s namiddags hun hoeden van struisvogelveren dragen en sinaasappels gooien of ’s avonds rond de Bengaalse vuren dansen. Dankzij zijn bijzondere kenmerken werd het carnaval van Binche al in 2003 door de Unesco als mondiaal en immaterieel erfgoed van de mensheid herkend.